۱. شناسنامه و مشخصات کتابشناختی
- عنوان دقیق کتاب: سیمای ابرار؛ تفسیری ساده و روان بر سوره مبارکه انسان
- پدیدآورندگان (تیم تألیف): فاطمه فروزان و محمدحسین فروزان
- مشخصات نشر: نوبت چاپ: اول / سال انتشار: ۱۳۹۹ / شمارگان: ۱۰۰۰ نسخه
- ناشر/مؤسسه پشتیبان: مؤسسه فرهنگی قرآن و عترت (محل توزیع و برگزاری دورهها)
۲. نیازسنجی، هدف غایی و جامعه هدف
نیازسنجی (خلأ موجود در جامعه)
با وجود تفاسیر متعدد و ارزشمند قرآنی، بیشتر این آثار با ادبیاتی تخصصی، حجیم و پیچیده نگاشته شدهاند که استفاده از آنها را برای عموم جامعه دشوار میسازد. از سوی دیگر، سوره مبارکه انسان حاوی عالیترین درسهای اخلاقی، الگوی خانواده تراز قرآنی و توصیف ویژگیهای ایثارگرانه «ابرار» است؛ فضیلتی که جامعه امروز برای الگوسازی در روابط اجتماعی و خانوادگی شدیداً به آن نیاز دارد. این کتاب با هدف پر کردن شکاف میان تفاسیر تخصصی و فهم عامه مردم تالیف شده است.
هدف غایی
آشنایی آحاد مردم با زبانی ساده، شیوا و رسا با مفاهیم، تدبر و بطون آیات سوره مبارکه انسان، به گونهای که مفاهیم قرآنی از متن کتاب به بطن زندگی روزمره مخاطبان منتقل شود.
جامعه هدف
این کتاب بدون محدودیت سنی یا تحصیلاتی، عموم علاقمندان به معارف قرآن کریم، دانشجویان، طلاب پایههای مقدماتی، مربیان قرآن و خانوادههایی را که به دنبال یک الگوی کاربردی برای سبک زندگی اسلامی هستند، هدف قرار داده است.
۳. ساختار، نوآوری و روش تدوین کتاب
ساختار فصول کتاب
کتاب بر محور تفسیر تدبری سوره مبارکه انسان استوار است و بخشهای زیر را در بر میگیرد: ۱. محتوای کلی سوره انسان: دورنمای سوره و محورهای کلیدی آن. ۲. فضیلت تلاوت سوره: بررسی روایات و آثار مادی و معنوی انس با این سوره. ۳. شأن نزول سوره: تبیین ماجرای نذر اهلبیت (ع) و نزول آیات در حق آنان. ۴. درسهای چهارگانه سوره: استخراج ۴ درس کلیدی و کاربردی برای زندگی امروز. ۵. منابع و مآخذ: بخش پایانی و مستندات کتاب.
روش تدوین و بازه زمانی
- روش تدوین: روش تحقیق در این کتاب به صورت کتابخانهای، تحلیلی و تفسیری است. نویسندگان ابتدا آرای مفسران بزرگ را استخراج کرده، سپس با قلمی روان و حذف اصطلاحات پیچیده صرفی، نحوی و کلامی، لبّ کلام و پیام تدبری آیات را بازنویسی کردهاند.
- بازه زمانی پروژه: فرایند تحقیق، فیشبرداری، سادهسازی متن، ویراستاری و آمادهسازی نهایی کتاب تا مرحله چاپ حدود ۹ الی ۱۲ ماه به طول انجامیده است.
نوآوری کتاب
نوآوری اصلی کتاب در «سادهسازی مفاهیم عمیق تفسیری بدون کاهش دقت علمی» و همچنین «دستهبندی محتوا در قالب ۴ درس کاربردی» است. این کتاب برخلاف تفاسیر سنتی، پیام هر آیه را به یک مهارت رفتاری در زندگی امروز متصل میکند و از جلوههای بصری و قلمی پویا برای خسته نشدن مخاطب بهره میبرد.
۴. منابع مورد استفاده در تألیف
تیم تألیف برای حفظ اتقان علمی کتاب، از منابع دستاول و معتبر زیر بهره جسته است:
- متون اصلی: قرآن کریم و نهجالبلاغه
- ترجمهها: ترجمه حضرت آیتالله ناصر مکارم شیرازی، استاد ابوالفضل بهرامپور و استاد حسین انصاریان
- تفاسیر جهان اسلام: تفسیر المیزان (علامه طباطبایی)، تفسیر نمونه (آیتالله مکارم شیرازی)، تفسیر نور (استاد قرائتی)، تفسیر نورالثقلین و تفسیر احسنالحدیث
- منابع لغوی: قاموس قرآن و سایر کتب واژهشناسی قرآنی.
۵. مدیریت پروژه: مراحل نظارت و چالشها
مراحل نظارت و ارزیابی
برای اطمینان از صحت مطالب، کتاب سه مرحله نظارت را پشت سر گذاشته است: ۱. نظارت علمی و محتوایی: بررسی دقیق احادیث و شأن نزولها توسط اساتید حوزه و دانشگاه. ۲. نظارت ادبی: ویراستاری دقیق جهت حفظ روانی، سادگی و رسایی متن برای مخاطب عام. ۳. نظارت فنی: ممیزی رسمی قبل از چاپ جهت اخذ مجوزهای فیپا و ارشاد.
چالشهای پیشرو در تولید کتاب
- چالش توازن میان سادگی و عمق: سختترین کار در تدوین کتاب، ساده کردن مفاهیم سنگین تفاسیری مانند المیزان بود، به طوری که به محتوا و اصالت تفسیر آسیبی وارد نشود.
- نوسانات بازار نشر: چالشهای اقتصادی مربوط به تأمین کاغذ و چاپ در سال ۱۳۹۹ با تیراژ ۱۰۰۰ نسخه.
۶. دستاوردها، بازخوردها و برنامههای جانبی
دستاورد برای مؤسسه
چاپ این کتاب تأثیر بسیار بالا و چشمگیری بر اعتبار علمی و برندینگ مؤسسه داشته است. این اثر توانست مؤسسه را از یک مرکز صرفاً آموزشی به یک مرکز «تولیدکننده محتوای کاربردی» ارتقا دهد و ویترینی علمی برای توانمندی اساتید آن باشد.
برنامه رونمایی و توزیع
- مراسم رونمایی: مراسم رونمایی رسمی با حضور فعالان قرآنی، اساتید و علاقهمندان برگزار شده است.
- مراکز توزیع: کتاب به صورت متمرکز در خود مؤسسه پشتیبان توزیع شده و در دسترس مراجعین و قرآنپژوهان قرار میگیرد.
بازخوردها
بازخورد اساتید حوزه و دانشگاه و همچنین مخاطبان عام تا کنون عالی و فوقالعاده بوده است. اساتید اتقان علمی و دقت در نقل منابع را ستودهاند و مخاطبان عام از فهم راحت آیات و کاربردی بودن درسها ابراز رضایت کردهاند.
پیوستهای آموزشی و دورههای جانبی
این کتاب صرفاً یک اثر خواندنی نیست، بلکه یک متن آموزشی است. کارگاهها و دورههای تدبری متعددی بر اساس این کتاب توسط مؤسسه برگزار شده است و به دلیل استقبال بالا، این دورهها در تقویم آموزشی مؤسسه تمدید شده و در آینده نیز مکرراً برگزار خواهد شد.