سوره غاشیه، از سوره‌های مکی، به توصیف حال و روز انسان‌ها در روز قیامت می‌پردازد که آن را غاشیه (پوشاننده) می‌نامد. سوره مردم را به دو گروه تقسیم می‌کند: گروهی با چهره‌های خاشعه و رنجور ($$عَامِلَةٌ نَّاصِبَةٌ$$) که تلاششان در دنیا بی‌ثمر بوده و غذایشان خار خشک است؛ و گروهی با چهره‌های نائمه و راضی که به دلیل سعی هدفمندشان، در بهشتی عالی و پر نعمت جای دارند. سپس، سوره برای برانگیختن انگیزه، انسان‌ها را به تفکر در کیفیت خلقت شتر، آسمان، کوه‌ها و زمین دعوت می‌کند تا به قدرت طراح عالم پی ببرند. در نهایت، به پیامبر (ص) تأکید می‌شود که وظیفه‌اش تنها تذکر است و نه اجبار، اما کسانی که کفر ورزند، بازگشتشان به سوی خداوند است و مستحق عذاب اکبر خواهند بود.

سوره اعلی، که از سوره‌های مکی قرآن است، با فرمان تسبیح و پاک دانستن پروردگار بلندمرتبه آغاز می‌شود و تأکید می‌کند که آفرینش، اندازه‌گیری و هدایت تکوینی خداوند کاملاً بی‌عیب و نقص است. سوره، رسالت پیامبر (ص) را تضمین می‌کند و به ایشان می‌گوید که هیچ‌گاه آیات را فراموش نخواهد کرد. سپس سوره به ریشه رستگاری و شقاوت انسان می‌پردازد: رستگاری مخصوص کسانی است که خود را تزکیه کرده و بر ذکر و نماز مداومت دارند، در حالی که شقاوت و عذاب ابدی در انتظار کسانی است که زندگی فانی دنیا را بر آخرت که بهتر و باقی‌تر است، ترجیح می‌دهند. این اصول اساسی (تزکیه و ترجیح آخرت) در تمامی کتب آسمانی از جمله صحف حضرت ابراهیم و موسی (ع) نیز آمده است.

سوره طارق یک سوره مکی با تمرکز بر اثبات معاد جسمانی و روحانی است.

محورهای کلیدی:

قسم به طارق: سوره با سوگند به آسمان و النجم الثاقب (ستاره شکافنده) آغاز می‌شود و هدف از آن را حفاظت از عالم می‌داند.

حفاظت از نفس: تأکید می‌کند که هیچ نفسی نیست مگر اینکه بر آن حافظی (نگهبان) هست، به این معنی که روح پس از مرگ از بین نمی‌رود.

استدلال بر معاد: انسان را به تفکر در آفرینش خود از آب جهنده (نطفه) فرامی‌خواند و نتیجه می‌گیرد که کسی که قادر به آفرینش از هیچ بوده، قطعاً بر بازگرداندن (رجعه) جسم و روح قادر است.

کشف سرائر: روز قیامت، یوم تبلی السرائر (روزی که اسرار و اعمال پنهان آشکار می‌شود) نامیده شده است، و در آن روز هیچ قدرت یا یاوری (قوه و ناصر) برای فرار نیست.

نقشه الهی در برابر کید کافران: خداوند سخن خود (قرآن و معاد) را قول فصل و جدی می‌داند و اعلام می‌کند در برابر کید دائمی کافران، با مهلت دادن اندک

سوره بروج یک سوره مکی است که برای تقویت مؤمنان تحت آزار نازل شد.

محورهای کلیدی:

لعنت بر ستمگران: سوره با لعن و تهدید شدید بر اصحاب اخدود آغاز می‌شود، کسانی که مؤمنان را فقط به جرم ایمان زنده در آتش می‌سوزاندند.

وعده متقابل: خداوند به فتنه‌گران وعده عذاب حریق می‌دهد، و به مؤمنان ثابت‌قدم، وعده فوز کبیر (رستگاری بزرگ).

تضمین قدرت: برای اطمینان مؤمنان، بر قدرت مطلق الهی تأکید می‌کند که خداوند صاحب بطش (گرفتن) شدید است، اما در عین حال غفور و ودود (بسیار دوستدار).

اقتدار قرآن: سوره با تأکید بر اینکه قرآن متنی مجید است که در لوح محفوظ ثبت شده، به پیروزی نهایی حق بر باطل اطمینان می‌دهد.

سوره انشقاق یک سوره مکی است که با تصویرسازی هولناک و قطعی از پایان جهان (شکافته شدن آسمان و صاف شدن زمین) آغاز می‌شود. محوریت اصلی سوره، تأکید بر حرکت جبری و دائمی انسان به سوی خالق است

سوره عبس، یک درس بنیادین در تربیت اسلامی است که ترجیح مشتاقان هدایت (فقیر و نابینا) بر مستکبران بی‌نیاز (غنی و قدرتمند) را محور قرار می‌دهد. این سوره با توبیخ یک رفتار (عبوس شدن) آغاز شده و با یادآوری نعمت‌های ربوبیت و ترسیم صحنه قیامت، انسان ناسپاس را به شکر و اطاعت فرامی‌خواند.

سوره تکویر (درهم پیچیده شدن) با هشت نشانه بارز از حوادث آغازین قیامت (جمع شدن نور خورشید، تاریکی ستارگان و…) آغاز می‌شود. این مقاله ضمن شرح عظمت این حوادث، به اثبات صدق پیامبر (ص) و معرفی جبرئیل امین می‌پردازد و مسیر هدایت را در گرو اراده و مشیت الهی بیان می‌کند.

سوره نازعات با سوگندهای کوبنده به فرشتگان مأمور قیامت آغاز می‌شود و به ترسیم لرزه‌های عظیم رستاخیز می‌پردازد. این مقاله ضمن شرح داستان موسی و فرعون (نماد طغیان)، سرنوشت دو گروه طغیانگر و متقی را در یوم الفصل بررسی می‌کند.

سوره نبأ (خبر بزرگ) با هشداری درباره انکار قیامت آغاز می‌شود. این مقاله ضمن شرح استدلال‌های قرآن (زمین، کوه‌ها، خواب)، توصیفی دقیق از «یوم الفصل» برای طاغیان و متقین ارائه می‌دهد.